Rusların Meşhur Tatlısı Nedir? Medovik’ten Napolyon’a, Bir Çatalın Peşinde Rusya Turu
Rusların meşhur tatlısı nedir diye sorulduğunda benim zihnimde ilk beliren görüntü, karlar altında kalmış Moskova’da bir pastanenin kapısını açıp “Ben sadece bir tatlı bakacağım” diyen ve on dakika sonra elinde üç kutuyla çıkan bir insan oluyor. Çünkü Rus tatlıları konusunda “sadece tadına bakacağım” cümlesinin güvenilirliği, yılbaşı gecesi “Bu sene erken yatacağım” sözüyle hemen hemen aynı seviyede.
Rus mutfağı denince çoğu kişinin aklına çorba, hamur işleri, patates ve et yemekleri geliyor. Oysa Rusya’nın tatlı kültürü de en az yemekleri kadar ilginç. Özellikle Medovik, yani ballı katlı pasta, Rusya’nın en tanınan tatlılarından biri olarak öne çıkıyor. Fakat mesele yalnızca Medovik değil. Napolyon pastası, Sirniki, Paskha ve çeşitli meyveli hamur tatlıları da Rus sofralarında önemli bir yere sahip.
Burada asıl ilginç olan şu: Bir tatlının “meşhur” olması sadece lezzetiyle mi ilgilidir, yoksa aile sofralarında kaç kuşağın aynı tarifi yapmaya devam ettiği de hesaba katılmalı mı?
Medovik: Rus Tatlılarının Taç Takmış Kahramanı
Medovik, bal aromalı ince kek katmanlarının krema ile birleştirilmesiyle hazırlanan çok katlı bir pasta. Görünüşü ilk bakışta oldukça mütevazı olabilir. Hatta bazı versiyonlarında dışarıdan bakınca “Bu kadar katı neden üst üste dizmişler?” diye düşündürebilir insan.
Sonra bir çatal alırsınız.
Ve bütün fikirleriniz değişir.
Medovik’in karakteristik özelliği, bal aromalı katmanların krema sayesinde zaman içinde yumuşamasıdır. Pasta hazırlandıktan sonra dinlendirildiğinde kek katları kremayı emer ve daha bütünleşmiş, yumuşak bir doku kazanır. Yani Medovik biraz sabır isteyen bir tatlıdır.
Modern mutfak mantığıyla bakarsak bu oldukça stratejik bir hamle. Erkek karakterimiz Aleksandr mesela pastayı hazırlarken şöyle düşünebilir:
“Katları yaptık. Kremayı sürdük. Şimdi bekleyeceğiz. Çünkü sonuç için süreç gerekli.”
Ama aynı mutfakta Olga’nın yaklaşımı farklı olabilir:
“Bir gece beklesin. Sabah anneme götürürüm, o da çocukluğundaki pastayı hatırlar.”
İki yaklaşım birbirinden farklı görünse de aslında aynı noktada buluşuyor. Biri sonucu ve yöntemi düşünüyor, diğeri tatlının insanlarda oluşturduğu duygusal bağı. Burada mesele “erkekler böyle, kadınlar şöyle” demek değil. Gerçek hayatta aynı kişinin içinde hem plan yapan Aleksandr hem de anıları önemseyen Olga bulunabilir. Tatlı mutfağı da bunun için güzel bir alan: Bir yandan ölçü, sıcaklık ve zamanlama vardır; diğer yandan aile, anılar ve paylaşma.
Medovik Neden Bu Kadar Seviliyor?
Bence Medovik’in popülerliğinin önemli nedenlerinden biri, gösterişli olmadan etkileyici olabilmesi.
Bazı tatlılar masaya geldiğinde adeta “Bana bakın!” diye bağırır. Medovik ise biraz daha sessizdir. Katmanlarıyla uğraşmış, bal kokusunu içine çekmiş ve sanki “Ben buradayım, acele etme” diyormuş gibi durur.
Üstelik bal aroması, krema ve yumuşayan kek katmanları arasında güzel bir denge oluşur. Aşırı şekerli tatlılardan hoşlanmayan kişiler bile doğru hazırlanmış bir Medovik’i ilgi çekici bulabilir.
Tabii burada küçük bir forum itirafı gerekiyor: Medovik yapmaya karar verip “kaç kat olacak ki?” diye düşünmek büyük bir hatadır.
Çünkü katları hazırlarken bir noktada mutfakta şu sorgulama başlar:
“Ben tatlı mı yapıyorum, yoksa mimarlık fakültesi final projesi mi hazırlıyorum?”
Ama sonuç başarılı olduğunda bütün o zahmet anlam kazanır.
Napolyon Pastası: Rusya’nın Fransız İsimli Tatlısı
Rusya’daki en tanınmış tatlılardan bir diğeri Napolyon pastasıdır. İsmi sizi şaşırtabilir çünkü Napolyon denildiğinde çoğumuzun aklına tatlıdan önce Fransız imparatoru gelir.
Tatlı ise genellikle çok sayıda ince milföy benzeri hamur katmanının krema ile birleştirilmesiyle hazırlanır. Katmanların çıtırlığı ve krema ile oluşturduğu kontrast, tatlının en önemli özelliklerinden biridir.
Burada komik bir mutfak paradoksu var: Tatlının adı tarihte büyük savaşlarla ilişkilendirilen bir figürü çağrıştırıyor ama kendisi son derece barışçıl bir faaliyet sırasında tüketiliyor.
Çatalı kaldır.
Kremayı al.
Katmanı kır.
Dünyayla barış.
Bence gayet güzel bir diplomasi yöntemi.
Napolyon pastasının Rusya’daki tarihsel gelişimi de ilginçtir ve özellikle 1812’de Napolyon’a karşı kazanılan zaferin yüzüncü yılı olan 1912 döneminde Rusya’da “Napoleon” adıyla ilişkilendirilen pastanın popülerleştiği anlatılır. Günümüzde ise tatlı, Rus ve Sovyet sonrası mutfak kültürünün klasiklerinden biri olarak kabul edilir.
Bu da mutfak kültürünün ne kadar ilginç olduğunu gösteriyor. Bir yemeğin veya tatlının hikâyesi bazen sınırları, savaşları ve kültürel etkileşimleri aşarak sofraya kadar gelebiliyor.
Sirniki: Tatlı mı, Kahvaltı mı, İkisi Birden mi?
Rus mutfağında yalnızca büyük pastalar yok. Sirniki de oldukça sevilen geleneksel yiyeceklerden biri.
Sirniki, temel olarak tvorog adı verilen süzme peynire benzer kıvamlı bir süt ürünüyle hazırlanır. Küçük yuvarlak parçalar hâlinde şekillendirilip tavada pişirilir. Genellikle ekşi krema, reçel, bal veya başka eşlikçilerle servis edilir.
Ve işte burada kültürel kategoriler birbirine giriyor.
“Bu tatlı mı?”
“Evet.”
“Kahvaltı mı?”
“Evet.”
“Peki hangisi?”
“Evet.”
Rus mutfağının güzel taraflarından biri de bazı yiyeceklerin kesin kutulara sığmaması. Sirniki, tatlı olarak düşünülebileceği gibi kahvaltının veya çayın yanında servis edilen bir yiyecek olarak da karşımıza çıkabilir.
Bu durum bana mutfakların neden sadece tarif kitaplarından öğrenilemeyeceğini hatırlatıyor. Bir yiyeceğin anlamı, onu kimin yaptığına, hangi öğünde yenildiğine ve hangi anıyla ilişkilendirildiğine göre değişebiliyor.
Paskha: Tatlıdan Daha Fazlası
Rus mutfağında dini ve kültürel geleneklerle bağlantılı tatlılardan biri de Paskha’dır. Genellikle tvorog temelinde hazırlanan bu tatlı, özellikle Ortodoks Paskalya geleneğiyle ilişkilidir.
Paskha’nın önemli özelliklerinden biri şeklidir. Geleneksel olarak kalıplanır ve üzerine çeşitli süslemeler yapılabilir. Kuruyemiş, kuru meyve ve başka malzemeler kullanılan farklı tarifleri bulunur.
Rusların meşhur tatlısı nedir diye sorulduğunda benim zihnimde ilk beliren görüntü, karlar altında kalmış Moskova’da bir pastanenin kapısını açıp “Ben sadece bir tatlı bakacağım” diyen ve on dakika sonra elinde üç kutuyla çıkan bir insan oluyor. Çünkü Rus tatlıları konusunda “sadece tadına bakacağım” cümlesinin güvenilirliği, yılbaşı gecesi “Bu sene erken yatacağım” sözüyle hemen hemen aynı seviyede.
Rus mutfağı denince çoğu kişinin aklına çorba, hamur işleri, patates ve et yemekleri geliyor. Oysa Rusya’nın tatlı kültürü de en az yemekleri kadar ilginç. Özellikle Medovik, yani ballı katlı pasta, Rusya’nın en tanınan tatlılarından biri olarak öne çıkıyor. Fakat mesele yalnızca Medovik değil. Napolyon pastası, Sirniki, Paskha ve çeşitli meyveli hamur tatlıları da Rus sofralarında önemli bir yere sahip.
Burada asıl ilginç olan şu: Bir tatlının “meşhur” olması sadece lezzetiyle mi ilgilidir, yoksa aile sofralarında kaç kuşağın aynı tarifi yapmaya devam ettiği de hesaba katılmalı mı?
Medovik: Rus Tatlılarının Taç Takmış Kahramanı
Medovik, bal aromalı ince kek katmanlarının krema ile birleştirilmesiyle hazırlanan çok katlı bir pasta. Görünüşü ilk bakışta oldukça mütevazı olabilir. Hatta bazı versiyonlarında dışarıdan bakınca “Bu kadar katı neden üst üste dizmişler?” diye düşündürebilir insan.
Sonra bir çatal alırsınız.
Ve bütün fikirleriniz değişir.
Medovik’in karakteristik özelliği, bal aromalı katmanların krema sayesinde zaman içinde yumuşamasıdır. Pasta hazırlandıktan sonra dinlendirildiğinde kek katları kremayı emer ve daha bütünleşmiş, yumuşak bir doku kazanır. Yani Medovik biraz sabır isteyen bir tatlıdır.
Modern mutfak mantığıyla bakarsak bu oldukça stratejik bir hamle. Erkek karakterimiz Aleksandr mesela pastayı hazırlarken şöyle düşünebilir:
“Katları yaptık. Kremayı sürdük. Şimdi bekleyeceğiz. Çünkü sonuç için süreç gerekli.”
Ama aynı mutfakta Olga’nın yaklaşımı farklı olabilir:
“Bir gece beklesin. Sabah anneme götürürüm, o da çocukluğundaki pastayı hatırlar.”
İki yaklaşım birbirinden farklı görünse de aslında aynı noktada buluşuyor. Biri sonucu ve yöntemi düşünüyor, diğeri tatlının insanlarda oluşturduğu duygusal bağı. Burada mesele “erkekler böyle, kadınlar şöyle” demek değil. Gerçek hayatta aynı kişinin içinde hem plan yapan Aleksandr hem de anıları önemseyen Olga bulunabilir. Tatlı mutfağı da bunun için güzel bir alan: Bir yandan ölçü, sıcaklık ve zamanlama vardır; diğer yandan aile, anılar ve paylaşma.
Medovik Neden Bu Kadar Seviliyor?
Bence Medovik’in popülerliğinin önemli nedenlerinden biri, gösterişli olmadan etkileyici olabilmesi.
Bazı tatlılar masaya geldiğinde adeta “Bana bakın!” diye bağırır. Medovik ise biraz daha sessizdir. Katmanlarıyla uğraşmış, bal kokusunu içine çekmiş ve sanki “Ben buradayım, acele etme” diyormuş gibi durur.
Üstelik bal aroması, krema ve yumuşayan kek katmanları arasında güzel bir denge oluşur. Aşırı şekerli tatlılardan hoşlanmayan kişiler bile doğru hazırlanmış bir Medovik’i ilgi çekici bulabilir.
Tabii burada küçük bir forum itirafı gerekiyor: Medovik yapmaya karar verip “kaç kat olacak ki?” diye düşünmek büyük bir hatadır.
Çünkü katları hazırlarken bir noktada mutfakta şu sorgulama başlar:
“Ben tatlı mı yapıyorum, yoksa mimarlık fakültesi final projesi mi hazırlıyorum?”
Ama sonuç başarılı olduğunda bütün o zahmet anlam kazanır.
Napolyon Pastası: Rusya’nın Fransız İsimli Tatlısı
Rusya’daki en tanınmış tatlılardan bir diğeri Napolyon pastasıdır. İsmi sizi şaşırtabilir çünkü Napolyon denildiğinde çoğumuzun aklına tatlıdan önce Fransız imparatoru gelir.
Tatlı ise genellikle çok sayıda ince milföy benzeri hamur katmanının krema ile birleştirilmesiyle hazırlanır. Katmanların çıtırlığı ve krema ile oluşturduğu kontrast, tatlının en önemli özelliklerinden biridir.
Burada komik bir mutfak paradoksu var: Tatlının adı tarihte büyük savaşlarla ilişkilendirilen bir figürü çağrıştırıyor ama kendisi son derece barışçıl bir faaliyet sırasında tüketiliyor.
Çatalı kaldır.
Kremayı al.
Katmanı kır.
Dünyayla barış.
Bence gayet güzel bir diplomasi yöntemi.
Napolyon pastasının Rusya’daki tarihsel gelişimi de ilginçtir ve özellikle 1812’de Napolyon’a karşı kazanılan zaferin yüzüncü yılı olan 1912 döneminde Rusya’da “Napoleon” adıyla ilişkilendirilen pastanın popülerleştiği anlatılır. Günümüzde ise tatlı, Rus ve Sovyet sonrası mutfak kültürünün klasiklerinden biri olarak kabul edilir.
Bu da mutfak kültürünün ne kadar ilginç olduğunu gösteriyor. Bir yemeğin veya tatlının hikâyesi bazen sınırları, savaşları ve kültürel etkileşimleri aşarak sofraya kadar gelebiliyor.
Sirniki: Tatlı mı, Kahvaltı mı, İkisi Birden mi?
Rus mutfağında yalnızca büyük pastalar yok. Sirniki de oldukça sevilen geleneksel yiyeceklerden biri.
Sirniki, temel olarak tvorog adı verilen süzme peynire benzer kıvamlı bir süt ürünüyle hazırlanır. Küçük yuvarlak parçalar hâlinde şekillendirilip tavada pişirilir. Genellikle ekşi krema, reçel, bal veya başka eşlikçilerle servis edilir.
Ve işte burada kültürel kategoriler birbirine giriyor.
“Bu tatlı mı?”
“Evet.”
“Kahvaltı mı?”
“Evet.”
“Peki hangisi?”
“Evet.”
Rus mutfağının güzel taraflarından biri de bazı yiyeceklerin kesin kutulara sığmaması. Sirniki, tatlı olarak düşünülebileceği gibi kahvaltının veya çayın yanında servis edilen bir yiyecek olarak da karşımıza çıkabilir.
Bu durum bana mutfakların neden sadece tarif kitaplarından öğrenilemeyeceğini hatırlatıyor. Bir yiyeceğin anlamı, onu kimin yaptığına, hangi öğünde yenildiğine ve hangi anıyla ilişkilendirildiğine göre değişebiliyor.
Paskha: Tatlıdan Daha Fazlası
Rus mutfağında dini ve kültürel geleneklerle bağlantılı tatlılardan biri de Paskha’dır. Genellikle tvorog temelinde hazırlanan bu tatlı, özellikle Ortodoks Paskalya geleneğiyle ilişkilidir.
Paskha’nın önemli özelliklerinden biri şeklidir. Geleneksel olarak kalıplanır ve üzerine çeşitli süslemeler yapılabilir. Kuruyemiş, kuru meyve ve başka malzemeler kullanılan farklı tarifleri bulunur.